Sên Lá (còn được gọi là cừu biển, cừu lá, sên biển) không chỉ trông giống một loài cây mọng nước mà còn hoạt động như một loài thực vật. Được đặt biệt danh vì vẻ ngoài giống cừu và thói quen gặm cỏ, sên lá là một loài sên biển được tìm thấy trên khắp Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Là một trong số ít động vật có khả năng quang hợp, loài động vật không xương sống nhỏ bé này thu thập lục lạp bằng cách ăn Avrainvillea – một loại rong biển hình mái chèo có kết cấu mịn như nhung. Sau đó, chúng lưu trữ lục lạp trong cơ thể, cho phép sên hấp thụ ánh sáng mặt trời và chuyển hóa nó thành năng lượng, một quá trình cũng mang lại cho loài nhuyễn thể này màu xanh lục. Những loài chân bụng này thường được tìm thấy gần các rạn san hô, nơi chúng đóng góp vào hệ sinh thái địa phương bằng cách kiểm soát quần thể tảo.
“Shaun the Sheep” là cách nhiều thợ lặn trìu mến gọi một sinh vật biển kỳ lạ được gọi là sên lá vì nó trông giống chú cừu hoạt hình. Chúng thường gặm tảo cùng nhau, như một đàn cừu nhỏ bé.
Chúng là những sinh vật mỏng manh và cơ thể chúng giống như những con ốc sên không vỏ, sên lá không hề ẩn núp hay co rúm lại khi cảm nhận được sự hiện diện của bạn. Chúng có một cuộc sống vô tri, lượn quanh lá tảo và gặm cỏ trong thế giới nhỏ bé của riêng mình.
PHÂN LOẠI KHOA HỌC
Là một loài sên biển, Sên Lá Costasiella Kuroshimae là động vật thân mềm chân bụng không có vỏ thuộc họ Costasiellidae ở biển. Mặc dù là động vật, chúng thực hiện quang hợp gián tiếp thông qua quá trình tổng hợp lục lạp.
Tên khoa học: Costasiella Kuroshimae
Tên khoa học của loài sên lá là sự kết hợp giữa tiếng Latin và tiếng Nhật. Costasiella là tên chi, còn Kuroshimae bắt nguồn từ đảo Kuroshima của Nhật Bản, nằm ngoài khơi Đài Loan.
Phát hiện: Năm 1993, gần đảo Kuroshima của Nhật Bản.
Được phát hiện vào năm 1993 ngoài khơi đảo Kuroshima của Nhật Bản, sên lá đã được tìm thấy ở vùng biển gần Nhật Bản, Philippines và Indonesia. Chúng sống ở vùng khí hậu nhiệt đới. Địa điểm điển hình là Kuroshima, Taketomi, Okinawa, Quần đảo Ryukyu.
Môi trường sống: Vùng nước ven biển nhiệt đới và cận nhiệt đới nông trên khắp Châu Á. Sên lá quang hợp nên chúng có thể được tìm thấy ở độ sâu từ 9 – 18m dưới lòng đại dương, nơi ánh sáng mặt trời vẫn có thể xuyên qua.
Kích thước: 4 đến 10 mm do kích thước nhỏ bé nên khá khó phát hiện.
Tuổi thọ: Sống từ sáu tháng đến một năm.
Hình dạng: Mắt đen và gần nhau khiến con vật trông giống như phim hoạt hình. Hai cấu trúc giống như ăng-ten tối màu trên đầu có chức năng thu tín hiệu hóa học trong nước để sên lá có thể tìm thấy thức ăn.
Quang hợp: Cơ thể được bao phủ bởi các cấu trúc giống như lá gọi là cerata, cung cấp diện tích bề mặt lớn hơn cho quá trình quang hợp. Màu da xanh lá cây rực rỡ, có đầu màu hồng hoặc tím và trắng ngà. Một hàng răng nhỏ dùng để gặm tảo.
Mối đe dọa: Biến đổi khí hậu và mất môi trường sống.
ĐẶC ĐIỂM NGOẠI HÌNH SÊN LÁ
MỘT VẺ NGOÀI ĐÁNG YÊU
Không giống như sên đất, sên lá có thể có màu sắc sặc sỡ và được trang trí cầu kỳ hơn nhiều. Sên lá có thể có màu xanh lam, vàng, xanh lá cây, đỏ, tím, trắng hoặc nâu. Những sinh vật nhỏ bé này chỉ có kích thước từ 4 – 10 mm
Những phần nhô ra dài gần mặt sên lá không phải là tai. Chúng được gọi là rhinophores. Đây là cơ quan cảm giác của động vật thân mềm, đóng vai trò như các cảm biến hóa học. Rhinophores có hình que, giống như ốc sên, và là bộ phận nổi bật nhất trên cơ thể chúng. Những cơ quan nhỏ này cũng có lông mịn giúp chúng phát hiện các hợp chất hóa học trong nước để tìm nguồn thức ăn.
Chúng có hai mắt đen và hai sợi râu nhô ra từ đỉnh đầu, trông giống như tai cừu hoặc râu côn trùng và được bao phủ bởi cerata nhô ra giống như sừng thực sự giúp chúng thở. Hình dạng giống như lá của chúng được cho là nhờ các cerata xếp thành hàng trên cơ thể. Những cerata này chứa các tuyến tiêu hóa giúp sên lá lấy và dự trữ thức ăn. Chúng cũng hỗ trợ phòng thủ và hô hấp.
Đầu của chúng được phủ hai rhinophore, hoạt động như các thụ thể khứu giác và vị giác. Sên lá dành cả cuộc đời của mình quanh Avrainvillea – một loại tảo mọc trong bùn hoặc cát mịn. Chúng không chỉ sống trên loại tảo này mà còn ăn cả nó. Sên lá là một trong số ít loài động vật có thể thực hiện quang hợp. Chúng gặm tảo và hút lục lạp, lưu trữ chúng trong các mô của cerata trong một quá trình gọi là kleptoplasty. Việc hấp thụ lục lạp từ tảo cho phép chúng thực hiện quang hợp gián tiếp.
Sên lá là loài ăn tảo, từ đó nó tổng hợp lục lạp vào tế bào của chính nó, giữ lại chúng cho quá trình quang hợp ngắn hạn. Ngay cả khi không có quá trình quang hợp tích cực, lục lạp vẫn cung cấp nguồn dự trữ dinh dưỡng hoặc “kho dự trữ” giúp sên sống sót mà không cần thức ăn trong thời gian dài. Điều này chỉ ra sự thích nghi đặc biệt của sên lá ở các loài động vật biển không quang hợp.
Lục lạp không chỉ cung cấp dinh dưỡng, còn đem đến khả năng bảo vệ, mang lại cho cừu lá màu xanh lục và khả năng phòng thủ hóa học chống lại các loài săn mồi.
PHÁT HIỆN
Với chiều dài lên đến 10 mm, cừu lá lần đầu tiên được phát hiện ngoài khơi đảo Kuroshima, Nhật Bản, vào năm 1993. Chúng cũng đã được ghi nhận ở Philippines, Indonesia, Singapore và Thái Lan. Sên lá được tìm thấy ở vùng nước nông gần các rạn san hô. Chúng sống nhờ tảo, nguồn thức ăn chính của chúng.
Nhưng loài này cũng phân bố rộng rãi khắp châu Á, với những lần nhìn thấy ở Singapore, Thái Lan và Tam giác San hô, một khu vực được coi là trung tâm đa dạng sinh học biển của thế giới bao gồm vùng biển của Indonesia, Malaysia, Philippines, Papua New Guinea, Quần đảo Solomon và Timor-Leste. Thời điểm tốt nhất để khám phá là từ tháng 12 đến tháng 5 khi nước lặng và mùa bão đã kết thúc.
ĐỜI SỐNG SINH HOẠT
MÔI TRƯỜNG SỐNG
Sên lá sống trên Avrainvillea – một loại tảo mềm, xốp, mọc ở những khu vực có nền đất mềm, chẳng hạn như bùn hoặc cát mịn. Tảo Avrainvillea không chỉ là nhà của sên biển mà còn là nguồn dinh dưỡng của chúng. Chúng không sống trong các rạn san hô mà ở những khu vực gần rạn san hô. Sên lá dành cả đời bám vào loài tảo này và bạn thường có thể nhìn thấy cả một đàn ở đó tới 15 – 20 con trên một phiến lá. Đôi khi, bạn có thể nhìn thấy khối trứng của sên lá, đó là những cuộn xoắn ốc nhỏ xíu.
QUANG HỢP Ở SÊN LÁ
Giống như loài cừu ăn cỏ, loài “cừu lá” sống ở biển cũng gặm cỏ để kiếm thức ăn, tuy nhiên, chúng bổ sung chế độ ăn uống theo một cách độc đáo: Thông qua năng lượng ánh sáng.
Khi sên lá ăn tảo, chúng hấp thụ lục lạp – cấu trúc đặc biệt nơi diễn ra quá trình quang hợp. Lục lạp chứa đầy diệp lục, và sắc tố xanh lục này tạo cho cơ thể sên lá màu xanh lá cây. Điều này không chỉ giúp chúng hòa nhập với môi trường xung quanh để ẩn náu tốt hơn khỏi kẻ thù mà còn là một cách thông minh để tạo ra thức ăn.
Sên lá tổng hợp lục lạp thông qua một quá trình gọi là kleptoplasty (bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là kẻ trộm) lưu trữ chúng trong tế bào mô đến 10 ngày. Lục lạp tiếp tục hoạt động bên trong cơ thể, cho phép chúng tạo ra năng lượng thông qua quá trình quang hợp. Sên lá phát quang sinh học nhờ lục lạp đã hấp thụ.
Cùng với san hô, kỳ nhông đốm và trai khổng lồ, loài sên chạy bằng năng lượng mặt trời này là một trong số ít loài động vật có khả năng quang hợp, điều này rất tiện lợi cho việc sinh tồn. Hơn nữa, lục lạp tảo còn cung cấp khả năng bảo vệ cho sên lá, tạo cho chúng màu xanh để ngụy trang và phòng thủ hóa học nhằm ngăn chặn động vật săn mồi.
Loài động vật không xương sống biển này có đôi mắt đen tròn nằm gần nhau, các tế bào sừng với chóp đen giống tai cừu hoặc râu côn trùng nhô ra khỏi đầu trắng và các tế bào sừng màu xanh lá cây lốm đốm nhô ra khỏi bề mặt trên của cơ thể. Các tế bào sừng của sên lá là những phần phụ giống như lá, tương tự như cây lô hội hoặc cây mọng nước ngựa vằn nhưng thường có đầu màu hồng, tím hoặc trắng và chúng chứa các nhánh của tuyến tiêu hóa. Trong khi đó, các tế bào sừng thu nhận các tín hiệu hóa học trong nước, giúp sên biển khứu giác và tìm kiếm nguồn thức ăn.
THÓI QUEN ĂN UỐNG
Sên lá là một trong số ít loài có thể quang hợp. Nhưng chúng thực hiện điều này theo một cách khác thường. Cừu lá ăn tảo và khi làm như vậy, chúng cũng hấp thụ lục lạp của tảo. Sau đó, chúng sử dụng lục lạp đó để quang hợp năng lượng từ ánh sáng thành thức ăn.
Những phần phụ rậm rạp, giống như lá trên khắp cơ thể chúng chứa lục lạp. Ngoài ra, lục lạp còn chứa diệp lục, nên ngoài việc hỗ trợ quá trình quang hợp, chúng còn tô màu xanh cho loài vật này. Vì vậy, cơ thể của sinh vật nhỏ bé này trông giống như một lớp lá xanh.
Tảo và sên lá có mối quan hệ cộng sinh, nghĩa là sự kết hợp giữa các sinh vật thuộc các loài khác nhau. Trong hầu hết các trường hợp, cả hai loài đều hỗ trợ lẫn nhau, nhưng đôi khi một loài lại lợi dụng loài kia.
Sên lá có thể ăn tảo và cũng sử dụng đường do lục lạp tạo ra, mang lại cho chúng một nguồn thức ăn thay thế hữu ích. Vì vậy, mặc dù sên lá có thể tự kiếm ăn, quá trình quang hợp cung cấp cho chúng thêm nhiên liệu. Nếu tảo khan hiếm, cừu lá có thể sống sót một thời gian nhờ lục lạp sản xuất đường.
SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN
Cừu lá là loài lưỡng tính (có cả cơ quan sinh sản đực và cái) và phải giao phối với một cá thể khác. Giống như nhiều loài sên biển ăn rong biển khác, sên lá đẻ trứng theo hình xoắn ốc gọn gàng theo khối. Cừu lá có thể đẻ từ 2000 đến 4000 trứng. Trứng nở trong bốn ngày. Trứng nở thành ấu trùng có vỏ, sống trôi dạt trong những đàn sinh vật phù du một hoặc hai tuần. Sau đó, chúng bỏ vỏ và bắt đầu cuộc sống như một con sên nhỏ.
Một loài sên biển khác – Elysia marginata không chỉ tổng hợp lục lạp mà còn có thể thực hiện một trò chơi sinh tồn còn đáng kinh ngạc hơn. Giống như tắc kè tách khỏi đuôi, những con sên biển này có thể tách đầu ra khỏi thân. Quá trình này mất vài giờ và cơ thể bị chặt đầu có thể sống sót trong vài ngày, nhưng nó không mọc lại đầu mới. Tuy nhiên, đầu ban đầu sẽ tự di chuyển một lúc trước khi mọc ra một cơ thể mới. Hành vi chặt đầu này có thể đã phát triển thành một cách hiệu quả, mặc dù khá cực đoan, để loại bỏ cơ thể bị ký sinh trùng xâm nhập.
ĐE DỌA
Giống như nhiều loài động vật không xương sống biển nhỏ khác, người ta biết rất ít về tình trạng bảo tồn của sên lá. Mối đe dọa chính đối với tương lai của sên lá thường là biến đổi khí hậu và mất môi trường sống. Với những cơn bão mạnh hơn và đại dương ấm lên, chúng ta có nguy cơ mất đi các rạn san hô và tảo, vốn là nguồn sống của sên lá. Trên thực tế, một nghiên cứu trên loài họ hàng của sên lá – thỏ biển, cho thấy loài động vật này có thể gặp khó khăn trong việc kiếm ăn và di chuyển chậm hơn khi tiếp xúc với tình trạng axit hóa đại dương gia tăng và sự nóng lên của đại dương.
Sên lá không bị đe dọa nghiêm trọng, nhưng chúng vẫn phải đối mặt với các mối đe dọa đến sự sống còn, bao gồm cả việc mất môi trường sống. Các hoạt động như đánh bắt cá bất hợp pháp và đánh bắt hủy diệt như sử dụng thuốc nổ hoặc xyanua phá hủy môi trường sống biển, giết chết các loài động vật sống trong đó. Mặc dù những hoạt động này đã bị cấm ở nhiều quốc gia, nhưng tình trạng đánh bắt cá bất hợp pháp và đánh bắt hủy diệt vẫn tồn tại.
Việc nuốt phải vi nhựa có thể gây tắc nghẽn miệng hoặc tích tụ trong đường tiêu hóa của chúng, các hóa chất rò rỉ ra ngoài có thể gây hại cho sức khỏe của sên lá.
“Bạn chỉ là khách đến thăm nhà, vì vậy hãy tôn trọng môi trường biển.”
NUÔI SÊN LÁ LÀM THÚ CƯNG
Thành thật mà nói: Sên lá có thể trở thành loài động vật biển mới mà bạn yêu thích để khoe với bạn bè. Mọi người bị sên lá thu hút bởi khuôn mặt dễ thương và hình dáng thú vị của chúng – những con sên nhỏ tuyệt vời.
Tại sao nó tuyệt vời: Những sinh vật biển nhỏ bé này có lẽ được biết đến nhiều hơn với biệt danh sên biển “Shaun the Sheep”, vì chúng có vẻ ngoài giống với nhân vật truyền hình mang tính biểu tượng này.
Loài sên lá đáng yêu này là một trong những ví dụ độc đáo nhất về sinh vật biển trên Trái Đất. Tương tự như động vật thân mềm và các loài sên biển khác, những sinh vật nhỏ bé này dành phần lớn cuộc đời để bò chậm rãi dọc theo đáy biển trong vùng nước nông ấm áp mà không hề lo lắng gì – vô tri.
Tóm lại: Những chú cừu này không kêu be be, không sản xuất len hay sữa. Thay vào đó, chúng sống dưới nước và thực hiện quá trình quang hợp.
NHỮNG SỰ THẬT THÚ VỊ VỀ LOÀI SÊN LÁ
Sinh vật nhỏ bé này trông giống như một con cừu với khuôn mặt trắng, mắt đen và thân hình rậm rạp. Nhưng nó không sản xuất len hay sữa. Tất nhiên nó không phải là một con cừu thực sự. Đây là một loài sên lá, một loại động vật thân mềm chân bụng mà các nhà khoa học gọi là Costasiella Kuroshimae. Loài sên lá nhỏ bé này chỉ dài từ 4 – 10 mm
Sên lá sống ở bất cứ nơi nào có nguồn thức ăn ưa thích của chúng. Tảo mà chúng ăn (chi Vaucheria) mọc ở Nhật Bản, Indonesia và Philippines. Chúng sống ở vùng gian triều, tức là những khu vực được che phủ khi thủy triều lên và có thể nhìn thấy khi thủy triều xuống. Vì vậy, có thể nói rằng sên lá có thể bò lên khỏi mặt nước.
Sên lá trông như thế nào?
Sên lá thường được so sánh với nhân vật hoạt hình đất sét kinh điển Shaun the Sheep trên truyền hình, nhờ có hai mắt đen và “đôi tai” tương đối lớn nhô ra từ cái đầu hoạt hình dễ thương của chúng.
Phần còn lại của cơ thể sên lá được bao phủ bởi lớp cerata giống lá màu xanh lam và xanh lục giúp chúng kiếm ăn và hòa mình vào môi trường xung quanh để ngụy trang và sinh tồn tốt hơn trước những kẻ săn mồi.
Sên lá sống ở đâu?
Các nhà khoa học đã phát hiện ra những sinh vật nhỏ bé này vào năm 1993 trên đảo Kiroshima của Nhật Bản. Bạn có thể tự hỏi tại sao những con sên biển rực rỡ và đầy màu sắc này lại không được phát hiện trong một thời gian dài cho đến khi bạn biết rằng chúng chỉ dài khoảng 8 mm.
Sên lá chỉ sống dọc theo bờ biển của một số ít hòn đảo bao gồm Indonesia, Nhật Bản và Philippines. Chúng thường trú ngụ ở vùng tiếp giáp nơi được che phủ khi thủy triều lên và lộ ra khi thủy triều xuống.
Sên lá ăn gì?
Những sinh vật này chắc chắn xứng đáng với biệt danh “cừu” vì chúng lười biếng gặm nhấm bất cứ nguồn thức ăn nào dễ kiếm nhất. Những sợi lông mịn nằm ở cuối các tế bào hình mũi giống như tai giúp chúng lần theo dấu vết của tảo và lục lạp.
Sên lá là một trong số ít loài động vật trên hành tinh có thể thực hiện quang hợp – một quá trình tạo ra năng lượng từ ánh sáng mặt trời, thường chỉ dành riêng cho thực vật. Chúng thực hiện phép màu nhỏ bé này thông qua một quá trình gọi là kleptoplasty (một từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là “kẻ trộm”).
Điều ấn tượng nhất về sên lá là chúng loại bỏ lục lạp từ tảo mà chúng ăn và thu thập chúng trong các cấu trúc hình ống bên ngoài gọi là rhinophore. Lục lạp tảo được thu thập tiếp tục sản xuất đường khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, cung cấp nguồn thức ăn bổ sung cho sên lá, đây là một lợi ích khi thức ăn thông thường khan hiếm. Theo một nghĩa nào đó, chúng ăn ánh sáng!
Sên lá cũng là loài lưỡng tính, nghĩa là chúng vừa là đực vừa là cái. Chúng có thể đẻ từ 2000 đến 4000 trứng, nở trong bốn ngày. Chúng thích các vùng gian triều được che phủ khi thủy triều lên và lộ ra khi thủy triều xuống.